Nijvel werd tussen 1903 en 1908 gebouwd volgens de principes van Edouard Ducpétiaux. Oorspronkelijk werden zowel voorlopig gehechte als definitief veroordeelde mannen in Nijvel gedetineerd. Eind 1991 bracht men de bevolking van het arresthuis over naar de gevangenis van Bergen, en werden de veroordeelden verspreid over verschillende inrichtingen. Tot eind 1994 bleef er een afdeling met 35 veroordeelden geopend, maar daarna werd de gevangenis gesloten om grote verbouwingswerken toe te laten.

Het oorspronkelijke cellulair gedeelte, dat bestond uit drie vleugels, werd aangevuld met twee nieuwe. De grote binnenruimten met natuurlijke lichtinval bleven bewaard, en het inrichten van de nieuwe afdelingen gaf het ontstaan aan twee gescheiden wandelplaatsen. In de kelderverdieping werd een grote, nieuwe keuken ingericht, net als de werkplaatsen trouwens.

Het ontvangstgebouw, de administratieve afdelingen en de bezoekersruimte zijn geheel nieuw, de mess, de personeelskeuken en diverse andere kantoren kregen een grondige facelift. Een sportzaal en een aangrenzende werkplaats in de kelder, gebouwd in de jaren '70, bleven behouden. De volledig gerenoveerde gevangenis werd in 1998 opnieuw geopend, op dat ogenblik een eerste nieuwe vleugel. In 1999 volgden nog drie andere, en heden ten dage is de gevangenis opnieuw volledig in gebruik. Eind 2003 werd de capaciteit bepaald op 192 plaatsen. De huidige bevolking telt zowel voorlopig gehechten als definitief veroordeelden. De gedetineerden ondergaan verschillende gevangenisregimes die (positief) kunnen evolueren ten aanzien van die personen die qua detentiegedrag een zekere vooruitgang vertonen. Voorheen, tot in 1994, heerste in de gevangenis een liberaal regime gebaseerd op zelfdiscipline, arbeid en een leven in gemeenschap.

De gevangenisarbeid situeert zich enerzijds in de sector huishoudelijke taken (dienders, keuken, wasserij, onderhoud, technische diensten) en anderzijds in de sector werkzaamheden voor privé-ondernemers die in de drie werkplaatsen plaatsvinden. Dankzij de ateliers kon het aantal werkende gedetineerden gevoelig worden uitgebreid. In een van de werkplaatsen treffen we een montagelijn voor helmen aan.

Ontspanning gebeurt op de wandelplaatsen of in de polyvalente zalen die daartoe werden ingericht. Ook twee leslokalen geven plaats aan opleidingssessies en -eventueel- ontspanningsactiviteiten.