Gevangenis museum Merksplas
logo gevangenismuseum logo
linksboven

De gevangenis van Merksplas

Tijdens de Hollandse Periode richt de gepensioneerde militair Joannes Van Den Bosch twee "Maatschappijen voor Weldadigheid der Zuidelijke Nederlanden" op in Merksplas en Wortel. Dat gebeurt in 1822 naar het model van de inrichtingen in Veenhuizen en Frederiksoord in de provincie Drente. Vanaf 1825 worden landlopers, bedelaars en dronkaards in de "onvrije" kolonie van Merksplas ingezet om de arme zand- en heidegronden geschikt te maken voor de landbouw. Het project mislukt en pas vanaf 1870 geeft de Belgische Staat het nieuw bloed door het probleem van de landloperij nationaal aan te pakken. Op die manier ontstaat er tussen 1870 en 1900 in Merksplas een heuse gemeenschap met alle voorzieningen voor zowel landlopers als personeel.

Kort voor het uitbreken van de Grote Oorlog verblijven er 5400 landlopers, die later gedeeltelijk worden vervangen door duizenden "zinnelozen" uit Vlaamse en Noordfranse steden. Na de oorlog komt er een leegloop: de gekken gaan terug naar vanwaar ze kwamen, de landlopers vinden werk in de heropbouw van het land. Tijdens het Interbellum worden gaandeweg andere categorieŰn gedetineerden aan de bestaande bevolking toegevoegd: veroordeelde epileptici, zwakzinnigen en TBC-lijders. Aan de vooravond van WO II vangt Merksplas 3000 joodse vluchtelingen op, in volle oorlog zijn het personen in voorhechtenis (naar Duits recht), na de oorlog treffen we politieke gevangenen (echte en vermeende collaborateurs).

Vanaf 1952 vullen gewoontemisdadigers en ge´nterneerden het rijtje aan en zien we Merksplas gaandeweg meer en meer functioneren als strafinrichting. Als men in 1993 de Wet op de Beteugeling van de Landloperij afschaft en alle landlopers in de anonimiteit verdwijnen, wordt dit proces definitief.

Op dit ogenblik heeft de inrichting met haar capaciteit van 694 plaatsen een bevolking van 270 ge´nterneerden -meestal opgesloten voor zedenfeiten- en 410 gedetineerden -veroordeeld voor diefstal of drugdelicten met een strafduur tussen 3 en 5 jaar. Er verblijven in de strafinrichting zeer veel verschillende nationaliteiten. Zij ondergaan er een halfopen regime, waarbij gevangenisarbeid wordt uitgevoerd in ateliers die buiten de cellulaire afdelingen gelegen zijn en sommige gedetineerden in vertrouwensfuncties ook werk buiten de gevangenismuren kunnen doen.

De zogeheten "buitenblokken" waar voorheen de landlopers verbleven, werden aan het eind van de jaren '90 door de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken omgebouwd tot een gesloten centrum voor illegalen dat plaats biedt aan uitgeprocedeerde asielzoekers.

Strafinrichting Merksplas:
Steenweg Op Wortel 1, 2330 Merksplas
Tel. 014/47 33 11
Fax 014/63 28 67
Overzicht. Inleiding.
Laatst aangepast: 15/04/2013. Info Tot ziens