Geschiedenis En Bloeiperiode Van De School

Om ervoor te zorgen dat de bewakers graag in Merksplas zouden komen werken, bouwde men een eigen lagere school waar enkel kinderen van het personeel werden toegelaten. In de gloriejaren bood men kwaliteitsonderwijs aan alle kinderen van het personeel vanaf 4 jaar tot en met 15 jaar. In 1928 telde de school 127 leerlingen.

Vanaf 1892 startte men op Merksplas-Kolonie met lager onderwijs voor de kinderen van het personeel in de "onderwijzerswoning". Vader Edmond en later zijn zoon George De Cock drukten hun stempel op het onderwijsniveau.

In 1897 kwamen enkele zusters van VII weeën uit St. Genesius-Rode naar hun nieuwe klooster te Merksplas-Kolonie, in de eerste plaats voor de verpleging van zieke gedetineerden in het gasthuis, maar vanaf 1900 ook voor het onderwijs aan de dochters van het personeel.

In 1900 bouwde men een nieuwe lagere school op een perceel grond van 2000m2. Dit fraaie schooltje bevindt zich tussen de woningen van het personeel, tussen de kapel en de Steenweg naar Rijkevorsel. Het schoolgebouw is volledig onderkelderd. Samen met de kelders, gangen en klassen heeft men hier een ruimte van bijna 700m2 ter beschikking. Het schooltje is enkel bereikbaar via een smalle voetweg tussen de haagbeuken van de moestuinen.

Het schooltje telde in totaal 5 klassen; drie in het schoolgebouw zelf en in het bijgebouw op de speelplaats nog eens twee. Er werd dus les gegeven in zogenaamde graadklassen. Dit zijn klassen met meerdere leerjaren in hetzelfde gebouw. Het onderwijs van jongens en meisjes was streng gescheiden en op de speelplaats was een heuse scheidingsmuur. Vanaf 1 januari 1901 was er zowel een jongens- als een meisjesschool op Merksplas-Kolonie. Zij huisden in hetzelfde gebouw, maar organisatorisch waren het twee scholen.

Vanaf 1906 werd het onderwijs aan de kleuters toevertrouwd aan Zr. Fransisca van de zusters van de VII weeën. Omdat er voor de kleutertjes geen plaats was in dit schoolgebouw, namen zij hun intrek in het lazaret, een gebouw achter de gevangenis.

Met de toestemming van de staat werd er 1912 op de kolonie een huishoudschool opgericht, o.l.v. Zr. Huberta van de Zusters van de VII weeën.

De teloorgang van het schooltje

Vanaf 1912 tot 1928 werden de bevoegdheden voor de lagere school op de Kolonie overgeheveld van het ministerie van Kunsten en Wetenschappen naar het ministerie van Justitie. In 1928 keerde men terug naar het vertrouwde ministerie. Voor het beheer van de school werd toen een schoolcomité opgericht.

Vanaf die periode begon het aantal kinderen in de lagere school langzaam te dalen, o.m. omdat:

de gezinnen minder kinderen telden,
oudere bewakers langer op de Kolonie bleven wonen,
er elders ook scholen waren met een goede naam, zeker voor de leeftijd boven 12 jaar.
Om het tekort op te vangen, liet men ook kinderen toe van nabijwonende gezinnen van de Molenzijde, Beerse en van Breebos, maar op termijn bleek dit niet houdbaar.
Op 1 augustus verlieten de zusters van de VII weeën definitief Merksplas-Kolonie, waar zij vele jaren zorgden voor het lager onderwijs, de beroepsschool en voor de verpleging van zieke gevangenen.

In 1976 fusioneerde in Merksplas-Kolonie de vrije gesubsidieerde lagere jongensschool met de vrije gesubsidieerde meisjesschool tot de vrije gesubsidieerde lagere school van Wortel-Kolonie.

Op 1 september 1979 stelde men bij de start van het nieuwe schooljaar vast dat er onvoldoende leerlingen waren, waarna men overging tot de vrijwillige opheffing van de lagere school van Merksplas-Kolonie. Het schooltje heeft 87 jaar bestaan.